ประวัติและความเป็นมาของแขวงทางหลวงสุราษฎร์ธานีที่ 1 มีวิวัฒนาการที่ยาวนานกว่า 80 ปี โดยสามารถแบ่งออกเป็นยุคสมัยสำคัญได้ดังนี้ครับ

1. ยุคบุกเบิก (พ.ศ. 2485 - 2494) หน่วยงานนี้ได้รับการก่อตั้งขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2485 ในชื่อ "แขวงการทางสุราษฎร์ธานี" สังกัดสำนักงานทางหลวงที่ 16 กรมทางหลวง สำนักงานแห่งแรกตั้งอยู่ที่บริเวณกิโลเมตรที่ 11+500 บนทางหลวงหมายเลข 401 (ตอน พุนพิน-สุราษฎร์ธานี) พื้นที่ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่เชื่อมต่อระหว่างเขตเมืองกับสถานีรถไฟพุนพิน ช่วยให้การบริหารจัดการเส้นทางลำเลียงสินค้าเกษตรเป็นไปอย่างคล่องตัว
2. ยุคศูนย์กลางคมนาคมขนส่ง (พ.ศ. 2495 - 2561) ในปี พ.ศ. 2495 หน่วยงานได้ย้ายที่ทำการไปยังกิโลเมตรที่ 0+750 บนทางหลวงหมายเลข 4008 พื้นที่ตำบลท่าข้าม อำเภอพุนพิน การย้ายครั้งนี้มีนัยสำคัญเนื่องจากอำเภอพุนพินเป็นจุดเชื่อมต่อการขนส่งหลากหลายรูปแบบ (Multimodal Transport) ทั้งทางราง (สถานีรถไฟ) และทางน้ำ (แม่น้ำตาปี) ทำให้สามารถควบคุมดูแลเส้นทางขนส่งสินค้าหนักของภาคใต้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมานานกว่า 6 ทศวรรษ
3. ยุคมาตรฐานสมัยใหม่ (พ.ศ. 2562 - ปัจจุบัน) เนื่องจากความต้องการพื้นที่ใช้สอยที่เพิ่มขึ้น หน่วยงานจึงได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารสำนักงานแห่งใหม่ซึ่งแล้วเสร็จในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2561 และเปิดทำการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2562 ณ ที่ตั้งปัจจุบันบนถนนกาญจนวิถี ตำบลบางกุ้ง อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ในช่วงปี พ.ศ. 2562 ยังมีการเปลี่ยนแปลงชื่อหน่วยงานตามการปรับโครงสร้างของกรมทางหลวง ดังนี้: • 26 กุมภาพันธ์ 2562: เปลี่ยนชื่อเป็น "แขวงทางหลวงสุราษฎร์ธานีที่ 1 (พุนพิน)" • 18 ตุลาคม 2562: เปลี่ยนชื่อเป็น "แขวงทางหลวงสุราษฎร์ธานีที่ 1" และใช้ชื่อนี้มาจนถึงปัจจุบัน วิสัยทัศน์ปัจจุบัน: "องค์กรที่มุ่งมั่นบำรุงรักษาทางหลวง ตามมาตรฐานงานทาง เพื่อความพึงพอใจแก่ผู้ใช้บริการ" โดยรับผิดชอบครอบคลุมหมวดทางหลวงย่อย ได้แก่ หมวดทางหลวงสุราษฎร์ธานี หมวดทางหลวงพุนพิน หมวดทางหลวงท่าฉาง หมวดทางหลวงท่าชนะ หมวดทางหลวงคีรีรัฐ